Praca w upale: obowiązki pracodawcy i nowe przepisy BHP

Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom dostęp do napojów, gdy temperatura w miejscu pracy przekroczy 28 stopni Celsjusza w pomieszczeniach lub 25 stopni Celsjusza na otwartej przestrzeni. Choć przepisy BHP nie wskazują maksymalnej temperatury, w której można pracować, określają konkretne wymogi dotyczące ochrony pracowników przed upałem — a te wymogi będą się zmieniać.

Obecne obowiązki pracodawcy w upale

Obowiązek zapewnienia napojów pojawia się automatycznie, gdy termometry pokażą powyżej 28°C w pomieszczeniach lub 25°C na otwartej przestrzeni. Płyny muszą być dostępne przez całą zmianę roboczą. Jeśli jednak sprawna klimatyzacja obniża temperaturę poniżej tych limitów, napoje nie są wymagane — pracodawca nie musi ich dostarczać.

Naruszenie tego obowiązku jest karane. Pracodawca, który nie zapewni napojów pracownikom pracującym w upale, może otrzymać karę grzywny od 1 tys. do 30 tys. złotych. To znaczące konsekwencje finansowe, które powinny skłonić każdego szefa do poważnego potraktowania przepisów.

Poza napojami pracodawca powinien zapewnić pracownikom możliwość odpoczynku i przerw w ciągu dnia. W stacjonarnych zakładach pracy komfort można poprawić przez wcześniejsze odesłanie pracownika do domu — jednak ta decyzja zależy od dobrej woli pracodawcy. Ważne: takie wcześniejsze wyjście z pracy nie może zmniejszyć wynagrodzenia pracownika.

Praca zdalna w upale — jakie prawa ma pracownik?

Pracownicy zdalni nie są zwolnieni z ochrony przed upałem. Pracodawca powinien zapewnić pracownikowi pracującemu z domu dostęp do urządzeń chłodzących — czy to klimatyzacja, wentylator, czy inne rozwiązania. Dodatkowo szef powinien umożliwić pracownikowi przerwy i odpoczynek w ciągu dnia pracy.

Również w przypadku pracy zdalnej pracodawca może rozważyć skrócenie czasu pracy lub wprowadzenie elastycznego grafiku, aby pracownik mógł pracować w chłodniejszych porach dnia. Te działania nie są obowiązkowe prawnie, ale stanowią dobrą praktykę, szczególnie w kontekście rosnących fal upałów w Polsce.

Nowe przepisy BHP — reforma od 2027 roku

Obecne wymogi mogą się wkrótce zmienić. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od dłuższego czasu przygotowuje reformę przepisów BHP dotyczących pracy w upale. Projektowana nowelizacja wprowadza znacznie bardziej rygorystyczne standardy.

Parametr	Obecne przepisy	Nowe przepisy (od 1.01.2027)
Obowiązek napojów w pomieszczeniach	Powyżej 28°C	Czasowe wstrzymanie pracy powyżej 35°C
Obowiązek napojów na otwartej przestrzeni	Powyżej 25°C	Czasowe wstrzymanie pracy powyżej 32°C
Pracownicy młodociani	Brak specjalnych limitów	Zakaz pracy powyżej 30°C przy wilgotności >65%
Praca fizyczna na powietrzu	Brak limitów	Zakaz przy >32°C i dużym wysiłku (>1500 kcal mężczyźni, >1000 kcal kobiety)

Czasowe wstrzymanie pracy

Projektowana reforma zakłada czasowe wstrzymanie pracy, gdy termometry wskażą 35 stopni Celsjusza w pomieszczeniach lub 32 stopnie na zewnątrz. To oznacza, że pracodawca będzie zmuszony przerwać pracę, a nie tylko zapewnić napoje i przerwy.

Limity dla pracy fizycznej

Urzędnicy szczegółowo określili planowane limity pracy fizycznej na powietrzu. Przy dużym wysiłku fizycznym — definiowanym jako powyżej 1500 kilokalorii u mężczyzn i 1000 kilokalorii u kobiet na zmianę — praca na zewnątrz powyżej 32 stopni Celsjusza ma być zabroniona. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy względy technologiczne lub produkcyjne nie pozwalają na wstrzymanie pracy.

Ochrona pracowników młodocianych

Nowe przepisy będą zawierać odrębne, rygorystyczne wymogi dla osób niepełnoletnich. Pracownicy młodociani nie będą mogli pracować w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza, a wilgotność względna powietrza wynosi więcej niż 65 procent. To znacznie bardziej restrykcyjne standardy niż dla dorosłych pracowników.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Początkowy plan zakładał, że reforma wejdzie w życie w czerwcu 2025 roku. Jednak po konsultacjach społecznych termin przesunięto na 1 stycznia 2027 roku. Ta zmiana daje firmom czas na dostosowanie regulacji wewnętrznych, przeszkolenie kadr i ewentualne inwestycje w urządzenia chłodzące.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Rosnące temperatury w Polsce sprawiają, że kwestia pracy w upale staje się coraz bardziej aktualna. Fale upałów są coraz częstsze, a przepisy BHP ewoluują w kierunku większej ochrony zdrowia i życia pracowników. Dla pracodawców oznacza to konieczność przygotowania się na nowe wymogi — inwestycji w klimatyzację, opracowania procedur wstrzymywania pracy w ekstremalnych warunkach i edukacji kierownictwa.

Dla pracowników reforma to dobra wiadomość: bardziej rygorystyczne standardy oznaczają lepszą ochronę przed zagrożeniami zdrowotnym związanymi z pracą w upale. Szczególnie pracownicy fizyczni i osoby młode zyskają na nowych przepisach.

Warte uwagi jest również, że przepisy będą dotyczyć zarówno pracy stacjonarnej, jak i zdalnej. W dobie rozpowszechniania się workacji i pracy z dowolnego miejsca, pracodawcy muszą pamiętać, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy dotyczy również pracowników pracujących z domu czy z kawiarni w gorących krajach.