Maksymalna temperatura w pracy: co zmieni się w Polsce?

Polska wciąż czeka na przepisy regulujące maksymalną temperaturę w miejscu pracy — to kluczowy problem, który cyklicznie powraca wraz z każdą falą upałów, a jego rozwiązanie pozostaje w fazie projektowania od co najmniej 2023 roku.

Projekt rozporządzenia: co się zmieni?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad rozporządzeniem (numer 36 w wykazie prac legislacyjnych MRPiPS), które po raz pierwszy w historii Polski wprowadzi konkretne limity temperaturowe w pracy. Projekt przewiduje trzy poziomy zagrożenia i odpowiadające im działania pracodawcy:

Warunki pracy	Temperatura	Wymagana akcja pracodawcy
Praca w pomieszczeniu (standardowa)	28°C	Wdrożenie rozwiązań technicznych (klimatyzacja)
Praca w pomieszczeniu (brak możliwości obniżenia)	28–35°C	Rozwiązania organizacyjne (praca zdalna, skrócony czas, przerwy)
Praca w pomieszczeniu (bezwzględny limit)	powyżej 35°C	Wstrzymanie pracy
Praca fizyczna w pomieszczeniu	25°C	Wdrożenie rozwiązań technicznych
Ciężka praca fizyczna na zewnątrz	32°C	Czasowe wstrzymanie pracy

Pierwszy próg: 28°C w biurach

Pierwszym sygnałem alarmowym będzie przekroczenie 28°C w pomieszczeniu pracy (lub 25°C w przypadku prac wymagających większego wysiłku fizycznego). W takiej sytuacji pracodawca musi podjąć działania techniczne — najczęściej będzie to zainstalowanie lub uruchomienie klimatyzacji, wentylacji lub innych systemów chłodzenia.

Gdy rozwiązania techniczne okażą się niemożliwe do wdrożenia (np. ze względów finansowych lub technicznych), pracodawca będzie zobowiązany do wprowadzenia rozwiązań organizacyjnych. Mogą to być: przejście pracowników na pracę zdalną, skrócenie czasu pracy, wprowadzenie dodatkowych przerw na odpoczynek i regenerację, a także zmiana rozkładu godzin pracy na bardziej elastyczny (np. rozpoczęcie pracy wcześnie rano, zanim temperatura wzrośnie).

Bezwzględny limit: 35°C

Gdyby pomimo wszystkich zastosowanych rozwiązań temperatura w pomieszczeniu przekroczyła 35°C, praca powinna być wstrzymana. To bezwzględny próg, poniżej którego pracodawca nie może wymagać od pracownika wykonywania obowiązków zawodowych w danym miejscu.

Dla osób wykonujących ciężką pracę fizyczną na zewnątrz (np. roboty budowlane, prace rolne, naprawy infrastruktury) resort proponuje niższy limit — 32°C. Przekroczenie tej temperatury powinno skutkować czasowym wstrzymaniem pracy do czasu, aż temperatura spadnie do bezpiecznego poziomu.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Proponowane regulacje stanowiłyby przełom w polskim prawie pracy. Dotychczas obowiązujące przepisy nie zawierają konkretnych limitów temperaturowych — pracownicy i pracodawcy działają w próżni regulacyjnej, opierając się jedynie na ogólnych zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy. Projekt wprowadzałby jasne, mierzalne standardy, które chronić miałyby zdrowie pracowników, szczególnie tych narażonych na intensywny wysiłek fizyczny.

Dla pracowników oznaczałoby to prawo do wstrzymania pracy bez utraty wynagrodzenia w ekstremalnych warunkach temperaturowych. Dla pracodawców — obowiązek inwestycji w systemy chłodzenia lub reorganizacji procesów pracy (w tym umożliwienia pracy zdalnej).

Kontrowersje wokół projektu

Proponowane rozwiązanie budzi jednak wiele kontrowersji. Pracodawcy obawiają się kosztów wdrożenia klimatyzacji w dużych biurach lub zakładach produkcyjnych. Z drugiej strony, pracownicy wskazują, że limity mogą być zbyt wysokie — 28°C to temperatura, przy której wiele osób już odczuwa dyskomfort i trudności w koncentracji.

Projekt pozostaje w fazie konsultacji i opracowywania. Nie ma oficjalnego terminu wejścia przepisów w życie, a sam projekt cyklicznie pojawia się w debacie publicznej wraz z każdą falą upałów.

Rekomendacje MSWiA: co robić teraz?

Póki przepisy nie wejdą w życie, zarówno pracownicy, jak i pracodawcy mogą korzystać z rekomendacji wydanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. MSWiA, doceniając wagę problemu, opublikowało wytyczne dotyczące działań w czasie fal upałów.

Fale upałów stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń pogodowych dla zdrowia publicznego. Długotrwałe utrzymywanie się wysokich temperatur może prowadzić do:

• Odwodnienia — utrata płynów przez organizm, szczególnie u osób pracujących fizycznie
• Wyczerpania cieplnego — osłabienie organizmu spowodowane nadmiarem ciepła
• Udarów cieplnych — zagrażające życiu zaburzenia termoregulacji
• Pogorszenia stanu zdrowia osób przewlekle chorych — osoby z cukrzycą, chorobami serca czy oddechowymi są szczególnie narażone
• Wzrostu liczby pożarów — suche warunki sprzyjają rozprzestrzenianiu się ognia
• Przeciążenia infrastruktury — energetycznej i wodociągowej

Praktyczne wskazówki dla pracowników

W oczekiwaniu na przepisy pracownicy powinni:

1. Komunikować dyskomfort — informować pracodawcę o problemach zdrowotnych związanych z temperaturą
2. Pić dużo wody — nawet jeśli nie odczuwają pragnienia, regularne nawodnienie jest kluczowe
3. Robić przerwy w cieniu — szczególnie osoby pracujące na zewnątrz
4. Nosić lekkie, przewiewne ubrania — jeśli pozwala na to kodeks pracy
5. Proponować rozwiązania — zasugerować pracodawcy pracę zdalną lub elastyczne godziny

Perspektywa dla pracowników zdalnych

Dla osób pracujących na zasadzie workation (praca zdalna z dowolnego miejsca) upały stanowią mniejsze zagrożenie — mogą pracować z klimatyzowanego biura, kawiarni lub co-workingu. Jednak nawet oni muszą zwracać uwagę na warunki, szczególnie gdy pracują z hotelu, Airbnb’a lub w krajach o tropikalnym klimacie. Wiele platform co-workingu już wdrażało systemy chłodzenia jako standard, a co-living’i oferują mieszkania z klimatyzacją.

Podsumowanie: czekamy na przepisy

Projekt rozporządzenia MRPiPS to krok w dobrą stronę, ale jego wejście w życie pozostaje niepewne. Polska potrzebuje jasnych, egzekwowalnych przepisów regulujących pracę w warunkach ekstremalnych temperatur. Do czasu ich wprowadzenia pracownicy i pracodawcy muszą polegać na rekomendacjach MSWiA, zdroworozsądku i dialogu — aby wspólnie stworzyć bezpieczne warunki pracy w czasie fal upałów.