Zakaz pracy w upale od 35°C. Nowe przepisy BHP od 2027 roku

Od 1 stycznia 2027 roku w Polsce wejdą w życie przełomowe przepisy BHP, które po raz pierwszy w historii wprowadzą konkretne limity temperatury, powyżej których praca będzie zakazana. Projekt przygotowywany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej od 2024 roku zmieni fundamentalnie podejście do bezpieczeństwa pracowników podczas fal upałów.

Maksymalne temperatury w miejscu pracy — nowe limity

Nowe przepisy wprowadzą jasne granice temperaturowe, które będą wiążące dla pracodawców. Dla pracowników biur, sklepów i magazynów maksymalna temperatura w pomieszczeniu wyniesie 35°C. Po przekroczeniu tej granicy, jeśli pracodawca mimo zastosowania rozwiązań technicznych nie będzie w stanie jej obniżyć, praca ma zostać wstrzymana.

Dla osób wykonujących ciężką pracę fizyczną na zewnątrz granica będzie niższa — 32°C. Po jej przekroczeniu prace wymagające dużego wysiłku mają zostać czasowo przerwane.

Typ pracy	Temperatura działania pracodawcy	Temperatura wstrzymania pracy
Praca w pomieszczeniu (biuro, sklep, magazyn)	Od 28°C	35°C
Ciężka praca fizyczna na zewnątrz	Od 25°C	32°C
Praca fizyczna na otwartej przestrzeni	Od 25°C	Brak określonej granicy

Od kiedy pracodawca musi działać?

Prog 35°C nie jest jednak pierwszą linią obrony. Projekt zakłada, że obowiązki pracodawcy zaczynają się znacznie wcześniej. Przy temperaturze powyżej 28°C w pomieszczeniu pracodawca powinien podjąć działania obniżające temperaturę lub zmienić organizację pracy. Dla pracowników wykonujących ciężką pracę fizyczną lub pracujących na otwartej przestrzeni próg wynosi 25°C.

W praktyce oznacza to koniec czasów, gdy firma mogła ograniczyć się do stwierdzenia, że “latem jest gorąco”. Konieczne będą konkretne działania: wentylacja, klimatyzacja, zmiana godzin pracy, dodatkowe przerwy albo przeniesienie części obowiązków na chłodniejsze godziny dnia.

Jakie rozwiązania mogą zastosować pracodawcy?

Projekt wskazuje katalog rozwiązań, które pracodawca mógłby wdrożyć podczas upałów. Dla pracowników biurowych największe znaczenie mogą mieć:

• Praca zdalna — możliwość pracy z domu, gdzie warunki są chłodniejsze
• Skrócenie czasu pracy — zmniejszenie liczby godzin spędzonych w gorącym pomieszczeniu
• Dodatkowe przerwy — częstsze przerwy w klimatyzowanych lub zacienionych miejscach
• Praca zmianowa — przesunięcie obowiązków na chłodniejsze godziny dnia
• Odpoczynek w klimatyzowanych miejscach — zapewnienie dostępu do pomieszczeń o niższej temperaturze

W zakładach przemysłowych i na budowach możliwe będzie także stosowanie środków ochronnych, takich jak kamizelki chłodzące.

Co to oznacza dla pracowników pracujących zdalnie?

Nowe przepisy mogą mieć szczególne znaczenie dla osób pracujących z domu. Jeśli temperatura w domowym biurze przekroczy 28°C, pracodawca będzie zobowiązany podjąć działania — mogą to być dodatkowe przerwy, skrócenie czasu pracy lub zmiana godzin pracy. To oznacza, że pracownicy zdalni uzyskają większą ochronę prawną, a pracodawcy będą zmuszeni monitorować warunki pracy nawet dla osób pracujących poza siedzibą firmy.

Dla branży workation i długich pobytów zmiany mogą być znaczące. Osoby pracujące zdalnie z ciepłych krajów będą mogły powołać się na przepisy BHP, jeśli temperatura w ich miejscu pracy będzie zbyt wysoka. Pracodawca będzie musiał zaproponować rozwiązania — zmianę godzin pracy, dodatkowe przerwy lub czasowe wznowienie pracy z biura w bardziej chłodnym klimacie.

Prawa pracowników już teraz

Nowe przepisy wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2027 roku, ale pracownicy mają już pewne prawa. Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pracodawca może więc już teraz skrócić czas pracy, wprowadzić dodatkowe przerwy, zmienić organizację dnia lub przesunąć część obowiązków na chłodniejsze godziny. Jeśli robi to z powodu warunków atmosferycznych, pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia.

Jeśli temperatura w pomieszczeniu przekracza 28°C, pracodawca musi już teraz zapewnić pracownikom napoje. W przypadku pracy na otwartej przestrzeni obowiązek pojawia się przy temperaturze powyżej 25°C. Napoje powinny być dostępne przez cały czas pracy i nie można zastąpić ich ekwiwalentem pieniężnym — pracownik nie powinien sam finansować wody potrzebnej do wykonywania obowiązków.

Pracownik ma również prawo do wstrzymania się od wykonywania pracy, jeśli warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Trzeba jednak zawiadomić przełożonego. Obecnie przepisy nie wskazują konkretnej temperatury, która automatycznie daje takie prawo — każda sytuacja musi być oceniana indywidualnie, biorąc pod uwagę rodzaj pracy, wentylację, dostęp do wody, stan zdrowia pracownika i warunki na stanowisku.

Dlaczego rząd wprowadza te zmiany?

Fale upałów są coraz dłuższe i intensywniejsze. Praca w wysokiej temperaturze zwiększa ryzyko odwodnienia, zasłabnięcia i spadku koncentracji. Projekt zmian nad którym ministerstwo pracuje od 2024 roku, był już modyfikowany po uwagach zgłaszanych przez przedsiębiorców. Najwięcej kontrowersji wywołały limity dotyczące pracy fizycznej na otwartej przestrzeni, zwłaszcza w budownictwie, rolnictwie, transporcie i usługach sezonowych. Pracodawcy argumentowali, że część branż będzie potrzebować więcej czasu na dostosowanie organizacji pracy, dlatego termin wejścia przepisów przesunięto na 1 stycznia 2027 roku.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Nowe przepisy będą jedną z największych zmian w przepisach BHP ostatnich lat. Dla pracowników oznaczają wyraźną ochronę przed pracą w zbyt wysokiej temperaturze — już nie będzie zależy to głównie od decyzji pracodawcy. Dla pracodawców to obowiązek przygotowania się na wejście nowych przepisów: inwestycje w klimatyzację, zmianę organizacji pracy, przeszkolenie kadr.

Dla osób pracujących zdalnie, zwłaszcza tych pracujących z ciepłych krajów w ramach workation, to oznacza większą pewność prawną i możliwość powołania się na przepisy BHP, jeśli warunki pracy będą zbyt gorące. Pracodawcy będą zmuszeni zaproponować rozwiązania — czy to zmianę godzin pracy, dodatkowe przerwy, czy nawet czasowe przesunięcie pracy na inne okresy roku lub lokalizacje.