Zmiany wiz UK: ofiary niewolnictwa mogą zmienić pracodawcę od 2026

Brytyjskie przepisy wizowe przechodzą znaczącą zmianę na rzecz ochrony pracowników przed wyzyskiem. Od 3 września 2026 ofiary współczesnego niewolnictwa, które uzyskały formalną decyzję uznającą ich status, będą mogły pracować dla dowolnego pracodawcy zamiast pozostawać powiązane z jednym sponsorem.

Dlaczego ta zmiana jest ważna?

Obecny system wiz pracowniczych w Wielkiej Brytanii wiąże pracownika z konkretnym pracodawcą-sponsorem. Rozwiązanie to, choć mające na celu kontrolę migracji, stworzyło podatny grunt dla wyzysku. Pracownicy pozostający w zależności od jednego pracodawcy tracą możliwość negocjowania warunków pracy, a nieuczciwi pracodawcy wykorzystują tę asymetrię do obniżania wynagrodzeń, wymuszania nadgodzin i gorszego traktowania.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, kierowane przez Jo White, uzasadnia zmianę potrzebą ochrony najbardziej wrażliwych grup. Jak podkreśla się w komunikatach rządowych, pracownicy, którzy doświadczyli wyzysku, powinni mieć prawo do bezpiecznego opuszczenia szkodzącego im środowiska bez ryzyka deportacji z powodu utraty pracy.

Jak definiuje się współczesne niewolnictwo?

Współczesne niewolnictwo w kontekście brytyjskich przepisów migracyjnych obejmuje szeroki zakres naruszeń praw pracownika:

• Brak wynagrodzenia lub jego zaniżenie — pracownik nie otrzymuje umówionej pensji lub otrzymuje znacznie mniej niż obiecano
• Oszustwa przy zatrudnieniu — fałszywe obietnice dotyczące warunków pracy, lokalizacji lub zarobków
• Zastraszanie i przemoc — fizyczne lub psychiczne zagrożenie skierowane wobec pracownika
• Ograniczanie swobody — zakazywanie opuszczania miejsca pracy, izolacja od kontaktów zewnętrznych
• Konfiskowanie dokumentów — przejęcie paszportu lub innych dokumentów tożsamości, uniemożliwiające pracownikowi opuszczenie kraju

Osoby, które doświadczyły takich warunków i uzyskały decyzję „conclusive grounds” (ostateczne ustalenia) od właściwych organów, będą mogły skorzystać z nowych uprawnień.

Skalę problemu pokazują liczby

Rząd Partii Pracy, który przejął władzę w 2024 roku, wzmocnił egzekwowanie przepisów dotyczących etycznych standardów pracodawców. Liczby pokazują skalę problemu:

Okres	Liczba pracodawców straciła licencję	Wzrost rok do roku
Od przejęcia władzy przez Partię Pracy	6 600	—
Rok do czerwca 2026	4 400	+140%

Wzrost o 140 procent w ciągu roku wskazuje, że kontrola stała się bardziej intensywna i skuteczna. Pracodawcy, którzy naruszali prawa pracowników, tracą możliwość dalszego zatrudniania pracowników na wizach sponsorowanych.

Jednocześnie obserwuje się spadek liczby przyznawanych wiz Skilled Worker — w 2025 roku wydano 111 tysięcy takich dokumentów, co stanowi spadek o 76 procent w stosunku do szczytowego okresu z grudnia 2023. Ta tendencja wynika z zaostrzenia kryteriów i wymagań dotyczących wynagrodzeń dla pracowników przychodzących z zagranicy.

Dodatkowe ograniczenia: sektor opieki

Od lipca 2025 rząd wstrzymał przyjmowanie nowych wniosków o wizy dla pracowników opieki zdrowotnej i opiekuńczej. Decyzja ta ma na celu zmianę strategii rekrutacji w tym sektorze, choć szczegółowe uzasadnienie nie zostało podane. Pracownicy już posiadający wizy mogą kontynuować pracę, ale nowe aplikacje nie są rozpatrywane.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

Dla pracowników z doświadczeniem wyzysku zmiana oznacza rzeczywistą możliwość opuszczenia niebezpiecznego pracodawcy bez utraty statusu migracyjnego. Procedura uzyskania decyzji „conclusive grounds” wymaga zgłoszenia się do odpowiednich organów i wykazania dowodów wyzysku — proces ten może być czasochłonny, ale jego rezultat otwiera drogę do zmiany pracodawcy.

Dla pracodawców działających etycznie zmiana nie powinna mieć negatywnego wpływu. Jednak pracodawcy, którzy polegali na zależności wizowej pracownika, będą musieli przystosować się do konkurencji o talenty na bardziej równych warunkach.

Dowody przestępstw związanych z wyzyskiem pracownika będą zgłaszane policji, co oznacza, że przypadki naruszenia praw będą podlegać postępowaniu karному.

Szerszy kontekst zmian w systemie wiz

Zmiany w przepisach wizowych dla ofiar niewolnictwa są częścią szerszej reformy systemu sponsorowania pracowników w Wielkiej Brytanii. Rząd jednocześnie zaostrzył wymagania dotyczące wynagrodzeń, wprowadził wyższe opłaty za sponsorowanie i zwiększył kontrolę nad praktykami pracodawców. Celem jest stworzenie systemu, w którym pracownicy zagraniczni są chronieni przed wyzyskiem, a pracodawcy są motywowani do przestrzegania standardów.

Przepisy wchodzą w życie we wrześniu 2026, co daje pracodawcom i organom administracyjnym czas na przygotowanie się do nowych procedur.