Koniec ery pracy zdalnej? Pracownicy zmieniają priorytety

Elastyczne godziny pracy, a nie możliwość pracy z domu, stały się najważniejszym oczekiwaniem pracowników na polskim rynku zatrudnienia. Zmiana priorytetów jest zaskakująca – jeszcze kilka lat temu praca zdalna była jednym z najcenniejszych benefitów. Dziś pracownicy szukają czegoś innego: autonomii w decydowaniu o tym, kiedy zacząć i zakończyć dzień pracy.

Elastyczność wypiera pracę zdalną – co pokazuje badanie

Najnowsze badanie „Barometru Polskiego Rynku Pracy” przygotowane przez Personnel Service jasno pokazuje zmianę preferencji. Elastyczne godziny pracy wskazało jako najważniejsze rozwiązanie 39% ankietowanych pracowników. Na drugim miejscu znalazła się możliwość pracy zdalnej w wybrane dni – wybrało ją 28% badanych. Trzecie miejsce zajęły dodatkowe dni wolne (27%), a czwarte – skrócony tydzień pracy (26%).

Ta zmiana nie jest przypadkowa. Pracownicy, którzy przez lata doświadczali pracy zdalnej, odkryli jej ciemną stronę: mieszanie się życia zawodowego z prywatnym, wydłużone godziny pracy i brak wyraźnej granicy między domem a biurem. Kamila, pracownica dużej firmy, która od kilku lat pracuje zdalnie, przyznaje wprost: „Koniec końców wychodzi na to, że pracuję więcej niż normalnie”. Jej historia ilustruje rzeczywisty problem – home office dla wielu pracodawców oznacza dostępność pracownika niemal do wieczora.

Różne preferencje w zależności od wieku i wykształcenia

Badanie Personnel Service ujawnia interesujące różnice między grupami wiekowymi i poziomem wykształcenia:

Grupa	Elastyczne godziny	Skrócony tydzień	Praca zdalna w wybrane dni
18-24 lata	52%	33%	brak danych
25-34 lata	38%	33%	brak danych
Powyżej 55 lat	39%	brak danych	brak danych
Wyższe wykształcenie	40%	brak danych	brak danych
Podstawowe/zawodowe	27%	brak danych	brak danych

Najmłodsi pracownicy (18-24 lata) wykazują największą potrzebę elastyczności – 52% z nich preferuje elastyczne godziny. Skrócony tydzień pracy zdecydowanie częściej wybierają kobiety (30%) niż mężczyźni (22%), a także osoby młode (w obu grupach wiekowych 18-24 i 25-34 lata po 33%).

Osoby z wyższym wykształceniem są bardziej zainteresowane elastycznym modelem pracy (40%) niż pracownicy z wykształceniem podstawowym lub zawodowym (27%). To sugeruje, że pracownicy umysłowi, którzy mogą pracować z różnych miejsc, bardziej cenią sobie kontrolę nad czasem niż pracownicy fizyczni.

Co to oznacza dla pracowników i firm?

Zmiana priorytetów ma praktyczne konsekwencje dla pracowników szukających nowej pracy i dla pracodawców budujących strategie zatrudnienia. Jeśli szukasz pracy, warto w rozmowach kwalifikacyjnych położyć nacisk na elastyczne godziny, a nie tylko możliwość pracy z domu. Dla firm oznacza to, że tradycyjny model 9-17 w biurze staje się mniej atrakcyjny, zwłaszcza w walce o młodsze talenty.

Jednak rzeczywistość na polskim rynku pracy wciąż nie do końca odpowiada oczekiwaniom pracowników. 56% Polaków pracuje w klasycznym systemie jednozmianowym, a zaledwie 17% korzysta z elastycznego grafiku. Pozostali wykonują obowiązki w systemie dwuzmianowym (14%), trzyzmianowym (8%) lub głównie w porze nocnej (2%). Tradycyjny model pracy częściej dotyczy kobiet (60%) niż mężczyzn (52%), a najbardziej rozpowszechniony jest wśród osób po 55. roku życia (63%).

Plany firm na przyszłość – biura wciąż żyją

Choć pracownicy mówią o elastyczności, przedsiębiorcy nie planują radykalnych zmian. Badanie Personnel Service pokazuje, że 35% firm uważa, że w przyszłości dominować będzie model całkowicie stacjonarny. 26% organizacji zakłada funkcjonowanie w modelu hybrydowym, natomiast zaledwie 13% przewiduje pracę wyłącznie zdalną.

Preferencje pracodawców zależą silnie od branży. Pracę stacjonarną najczęściej wskazują:

• Transport i logistyka: 70% firm
• Zakłady produkcyjne: 58% firm

Model hybrydowy preferują:

• Firmy handlowe: 42%
• Firmy usługowe: 37%

Największą otwartość na pracę całkowicie zdalną deklarują branże oparte na wiedzy i nowych technologiach:

• Sektor publiczny: 32% organizacji
• Branża informatyczna: 26% organizacji

Prawo do pracy zdalnej – co warto wiedzieć?

Eksperci zwracają uwagę na ważny aspekt prawny. Jeśli praca zdalna została wpisana do umowy o pracę, pracodawca nie może jednostronnie z niej zrezygnować. W takiej sytuacji konieczne jest zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego warunki zatrudnienia. To oznacza, że jeśli negocjowałeś pracę zdalną jako część umowy, masz ochronę prawną.

Istnieją również przepisy chroniące wybrane grupy pracowników. Rodzice małych dzieci, kobiety w ciąży oraz opiekunowie osób z niepełnosprawnościami mogą wystąpić z wnioskiem o wykonywanie pracy zdalnej. Pracodawca nie zawsze musi jednak wyrazić zgodę – może odmówić, jeżeli uzna, że nie pozwala na to organizacja pracy lub charakter wykonywanych obowiązków.

Przyszłość pracy: elastyczność czy automatyzacja?

Coraz większą rolę w planowaniu przyszłości rynku pracy odgrywa sztuczna inteligencja i automatyzacja. Już 11% przedsiębiorstw uważa, że organizacja pracy będzie w dużym stopniu opierała się na takich rozwiązaniach. Wśród średnich firm odsetek ten wzrasta do 16%, podczas gdy w najmniejszych przedsiębiorstwach wynosi zaledwie 2%.

Ekspert rynku pracy z Personnel Service, Krzysztof Inglot, podsumowuje zmianę: „Debata o tym, czy praca zdalna wyprze biura, właściwie dobiegła końca. Dziś ważniejsze staje się pytanie, jaką swobodę jest w stanie zapewnić pracodawca swoim pracownikom”. Elastyczność – rozumiana jako autonomia w decydowaniu o godzinach pracy, a nie tylko miejscu – staje się jednym z najważniejszych elementów konkurencyjności pracodawców, zwłaszcza w walce o młodsze grupy pracowników.