Home office traci blask. Co Polacy chcą zamiast pracy z domu?

Praca zdalna traci status wymarzonego benefitu dla Polaków, którzy coraz bardziej cenią elastyczność grafiku i krótszy tydzień pracy niż samo pracowanie z domu.

Jeszcze kilka lat temu elastyczność w pracy oznaczała przede wszystkim możliwość pracy z domu. Dziś oczekiwania pracowników ewoluowały znacznie szybciej niż mogą nadążyć firmy. Elastyczność to już nie tylko home office — to przede wszystkim swoboda organizacji czasu pracy, niezależnie od miejsca wykonywania obowiązków.

Czego Polacy chcą zamiast home office?

Z “Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service wynika, że preferencje pracowników zmieniły się diametralnie. Krótszy tydzień pracy przyciąga 30 procent kobiet i 22 procent mężczyzn, przy czym zainteresowanie jest szczególnie wysokie wśród osób młodszych — po 33 procent w grupach 18-24 i 25-34 lata.

Elastyczność grafiku preferuje 40 procent osób z wyższym wykształceniem, podczas gdy w grupie z wykształceniem podstawowym lub zawodowym tylko 27 procent. To pokazuje, że elastyczność nie jest wyłącznie oczekiwaniem najmłodszych pracowników — chociaż z wiekiem atrakcyjność tego rozwiązania nieco spada.

Preferencja	Kobiety	Mężczyźni	18-24 lat	25-34 lat	35-54 lat	55+ lat
Krótszy tydzień pracy	30%	22%	33%	33%	20%	15%
Elastyczny grafik	40% (wyż. wykształc.)	40% (wyż. wykształc.)	Najwyższe	Wysokie	Średnie	Niskie
Tradycyjny system	60%	52%	37%	40%	50%	63%

Rzeczywistość znacznie odbiega od oczekiwań

Choć preferencje pracowników są jasne, rzeczywistość na polskim rynku pracy wygląda zupełnie inaczej. Ponad połowa Polaków (56 procent) pracuje w tradycyjnym systemie jednozmianowym, a zaledwie 17 procent korzysta z elastycznego grafiku. Pozostali pracują w systemie dwuzmianowym (14 procent), trzyzmianowym (8 procent) lub głównie w nocy (2 procent).

Klasyczny model pracy częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn (60 procent wobec 52 procent), a także osób po 55. roku życia (63 procent). Dla porównania, wśród najmłodszych pracowników w wieku 18-24 lata odsetek pracujących w tradycyjnym systemie wynosi zaledwie 37 procent — co sugeruje, że młodsze pokolenie ma większy dostęp do elastyczności lub aktywnie ją sobie wywalcza.

Pracodawcy wracają do biur i hybryd

Pracodawcy nie planują rewolucji w organizacji pracy. Ponad jedna trzecia firm (35 procent) uważa, że przyszłość należy do pracy wyłącznie stacjonarnej. Co czwarta organizacja (26 procent) stawia na model hybrydowy, natomiast jedynie 13 procent zakłada funkcjonowanie w pełni zdalnie.

Model pracy zależy mocno od specyfiki branży. Pracę stacjonarną najczęściej wskazują firmy z sektora transportu i logistyki (70 procent) oraz produkcji (58 procent), gdzie obecność pracownika jest niezbędna. Model hybrydowy najchętniej wybierają przedsiębiorstwa handlowe (42 procent) i usługowe (37 procent). Największą otwartość na pełną pracę zdalną deklarują branże oparte na pracy z wykorzystaniem wiedzy i technologii — sektor publiczny (32 procent) oraz IT (26 procent).

Dlaczego home office traci na popularności?

Zacieranie się granic między życiem zawodowym a prywatnym to główny powód, dla którego home office przestaje być postrzegany jako idealny model pracy. Choć początkowo praca zdalna kojarzyła się przede wszystkim z wygodą, elastycznością i oszczędnością czasu na dojazdy, z czasem coraz częściej dostrzegane są jej negatywne strony.

Psychologowie pracy zwracają uwagę na konkretne problemy. Dr Agnieszka Czerw z Uniwersytetu SWPS wyjaśnia: “Każdy, kto pracuje w domu, robi równocześnie rzeczy domowe — pranie, obiad, dlatego oddzielenie tych dwóch światów jest bardzo trudne. Zatarte granice mogą skutkować obniżeniem efektywności zarówno w zadaniach domowych, jak i zawodowych”.

Inne zagrożenie to tzw. samotność ekranowa — pracownicy pracujący tylko zdalnie są pozbawieni kontaktu społecznego, szczególnie jeśli mieszkają sami. Dlatego potrzebne jest mentalne odcięcie się od pracy w czasie wolnym. “O wiele łatwiej jest to zrobić, gdy pracujemy poza domem. Chodzi o samo fizyczne przemieszczenie się, zamknięcie tych symbolicznych drzwi za sobą. Mózg przestawia się na inne zadania — jadę na zakupy, po dziecko, do domu, żeby coś zrobić” — dodaje Czerw.

Sztuczna inteligencja zmieni rynek pracy bardziej niż debata biuro vs dom

Jednocześnie przedsiębiorcy coraz częściej dostrzegają rolę nowych technologii. Już 11 procent firm uważa, że przyszły model organizacji pracy będzie w dużym stopniu opierał się na automatyzacji i rozwiązaniach wykorzystujących sztuczną inteligencję. Wśród średnich przedsiębiorstw odsetek ten sięga 16 procent, podczas gdy w najmniejszych firmach wynosi zaledwie 2 procent.

Krzysztof Inglot, prezes Polskiego Stowarzyszenia Outsourcingu i założyciel Personnel Service, wskazuje na szerszą perspektywę: “W najbliższych latach największym wyzwaniem nie będzie wybór między biurem a pracą zdalną. Znacznie ważniejsze okaże się to, jak firmy poradzą sobie z malejącą liczbą pracowników, starzeniem się społeczeństwa i rosnącą rolą sztucznej inteligencji. Organizacje, które już dziś inwestują zarówno w technologie, jak i w budowanie atrakcyjnego środowiska pracy dla różnych grup pracowników, będą miały największą przewagę w walce o talenty”.

Co to oznacza dla pracowników i firm?

Trend wskazuje, że przyszłość pracy nie będzie opierać się na rywalizacji między home office a biurem. Zamiast tego firmy będą musiały oferować elastyczność w różnych wymiarach — nie tylko miejscu pracy, ale przede wszystkim w organizacji czasu i możliwości dostosowania modelu do indywidualnych potrzeb pracownika.

Dla pracowników oznacza to, że negocjując warunki pracy, warto skupić się na elastyczności grafiku i możliwości wyboru, a nie wyłącznie na home office. Dla firm to wyzwanie — muszą znaleźć balans między technologią, potrzebami pracowników a specyfiką branży. Organizacje, które umiejętnie połączą potencjał ludzi z możliwościami nowych technologii, będą miały największą przewagę w walce o talenty na rynku pracy.