Zakaz pracy w upale od 35°C. Nowe przepisy BHP w 2027 roku
Rząd przygotował przepisy wprowadzające maksymalne temperatury pracy. Od 2027 roku praca będzie wstrzymana przy 35°C w pomieszczeniach i 32°C na zewnątrz.
Polska przygotowuje się do wprowadzenia pierwszych w historii maksymalnych temperatur pracy — przy 35°C w pomieszczeniach i 32°C na zewnątrz praca będzie wstrzymana, a pracodawcy będą zobowiązani reagować już od 28°C w biurach i 25°C przy pracach fizycznych.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opracowało projekt rozporządzenia, który ma zrewolucjonizować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). Nowe regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, dając pracodawcom czas na przygotowanie się do zmian. Projekt przeszedł kilka etapów konsultacji i modyfikacji — początkowo był bardziej rozbudowany, ale ministerstwo uprościło część rozwiązań pod wpływem uwag przedsiębiorców.
Jak będzie działać nowy system ochrony przed upałem?
Nowy system ochrony pracowników przed upałem opiera się na systemie progów temperaturowych, które aktywują coraz bardziej restrykcyjne działania pracodawcy.
| Temperatura | Miejsce pracy | Wymagane działania pracodawcy |
|---|---|---|
| 25°C | Prace fizyczne na zewnątrz | Obowiązek podjęcia działań ochronnych |
| 25°C | Prace wymagające większego wysiłku fizycznego w pomieszczeniach | Obowiązek podjęcia działań ochronnych |
| 28°C | Pomieszczenia biurowe (praca umysłowa) | Obowiązek podjęcia działań ochronnych |
| 32°C | Prace fizyczne na zewnątrz | Czasowe wstrzymanie pracy |
| 35°C | Pomieszczenia zamknięte | Wstrzymanie wszelkich prac |
Jakie działania mogą podjąć pracodawcy?
Projekt zawiera katalog konkretnych rozwiązań, które pracodawca powinien wdrażać stopniowo:
Rozwiązania techniczne — instalacja klimatyzacji, poprawy w systemach wentylacji, zastosowanie materiałów odbijających ciepło, osłony przeciwsłoneczne na oknach.
Rozwiązania organizacyjne — zmiana harmonogramu pracy (przesunięcie godzin pracy na wcześniejsze, chłodniejsze pory dnia), wydłużenie przerw, zmniejszenie intensywności pracy, umożliwienie pracy zdalnej.
Skrócenie czasu pracy — zmniejszenie liczby godzin pracy dziennie lub tygodniowo.
Dostęp do napojów i chłodnych pomieszczeń — zapewnienie dostępu do wody i miejsc do odpoczynku w chłodniejszych warunkach.
Dla wielu pracowników skrócenie czasu pracy może być przełomową zmianą, ponieważ obecnie decyzja o takim kroku pozostaje wyłącznie dobrowolną inicjatywą pracodawcy.
Dlaczego ministerstwo wprowadza te przepisy?
Ministerstwo uzasadniło potrzebę nowych regulacji badaniami naukowymi. Wykazują one, że wydajność pracy umysłowej spada o około 2 procent na każdy dodatkowy stopień temperatury powyżej 25°C. Wraz ze zmianami klimatu liczba dni upalnych wzrasta, a fale gorąca stają się dłuższe i bardziej intensywne — problem dotyczy coraz większej liczby pracowników.
Projekt wywołał jednak spory, szczególnie wśród organizacji przedsiębiorców. Branża budowlana i sektor prac sezonowych alarmowały, że regulacje mogą wpłynąć na inwestycje i harmonogramy realizacji projektów. Ministerstwo utrzymało jednak główne założenia, choć zgodziło się przesunąć datę wejścia w życie przepisów z pierwotnie planowanego okresu na 1 stycznia 2027 roku.
Jaka jest obecna sytuacja prawna?
Aż do wejścia w życie nowych przepisów obowiązują stare regulacje, które nie określają maksymalnej temperatury pracy. Kodeks pracy nakłada na pracodawcę ogólny obowiązek ochrony zdrowia i życia pracowników oraz zapewnienia bezpiecznych warunków pracy (art. 207). Pracodawca może:
- Zmienić organizację pracy
- Skrócić czas pracy
- Przyznać dodatkowe przerwy
- Zapewnić napoje (obowiązek wynika z rozporządzenia o profilaktycznych posiłkach i napojach)
Pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania obowiązków, jeśli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia (art. 210 Kodeksu pracy), jednak przepisy nie wskazują konkretnej temperatury. Każda sytuacja jest oceniana indywidualnie — sam fakt, że termometr pokazuje 32 czy 34 stopnie, nie daje automatycznie prawa do opuszczenia stanowiska.
Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?
Nowe przepisy będą miały istotne konsekwencje dla obu stron stosunku pracy. Dla pracowników oznaczają to pierwszą w polskiej historii gwarancję prawa do pracy w znośnych warunkach termicznych — dotychczas musieli polegać na dobrej woli pracodawcy. Dla pracodawców to nowe obowiązki wymagające inwestycji w infrastrukturę i reorganizację procesów pracy.
Wdrożenie przepisów będzie szczególnie wyzwaniem dla branż tradycyjnie pracujących w upale — budownictwa, rolnictwa, transportu i handlu. Jednak ministerstwo argumentuje, że regulacje są konieczne ze względu na zmiany klimatyczne i rosnące zagrożenia dla zdrowia pracowników. Projekt pozostaje na etapie prac rządowych i nie został jeszcze ostatecznie przyjęty, ale jego główne założenia wydają się stabilne — ministerstwo odrzuciło postulaty całkowitego wycofania się z reformy.
Najczęstsze pytania
Od kiedy obowiązywać będą nowe przepisy o maksymalnej temperaturze pracy?
Nowe regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dało pracodawcom dodatkowy czas na przygotowanie się do zmian, przesuwając termin z wcześniej planowanego okresu.
Jaka temperatura pracy będzie wymagać wstrzymania pracy?
Praca będzie wstrzymana przy 35°C w pomieszczeniach zamkniętych oraz przy 32°C podczas pracy fizycznej na zewnątrz. Jednak pracodawca musi podejmować działania ochronne już przy niższych temperaturach — od 28°C w biurach i 25°C przy pracy fizycznej.
Czy pracownik zachowa prawo do wynagrodzenia podczas wstrzymania pracy z powodu upału?
Tak, projekt zakłada, że pracownik zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia w przypadku czasowego wstrzymania pracy z powodu przekroczenia maksymalnej temperatury.
Jakie działania pracodawca może podjąć, aby uniknąć wstrzymania pracy w upale?
Pracodawca może zastosować rozwiązania techniczne (klimatyzacja, wentylacja), organizacyjne (zmiana harmonogramu, przerwy), skrócić czas pracy lub umożliwić pracę z domu. Projekt zawiera katalog konkretnych działań ochronnych.
Czy obecne przepisy regulują maksymalną temperaturę pracy?
Nie, obecnie w polskim prawie nie ma przepisu określającego maksymalną temperaturę. Pracodawca ma tylko ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy i ochrony zdrowia pracowników.
Na podstawie: Gazeta Prawna. Tekst opracowany redakcyjnie.